Meer mogelijk onder één dak: Aa en Hunze helpt inwoners bij woningdeling en woningsplitsing

Langer in je vertrouwde omgeving blijven wonen, maar dan met een goede buur dichtbij. Een grote boerderij die ruimte biedt aan meerdere huishoudens. Of een jong gezin dat tóch in het eigen dorp een plek kan vinden. Voor de gemeente Aa en Hunze laten woningdeling en woningsplitsing zien dat er vaak meer mogelijk is dan op het eerste gezicht lijkt. Niet alleen voor de woningbouwopgave, maar ook voor de leefbaarheid van dorpen en het langer zelfstandig wonen. Met een pilot onderzoekt de gemeente hoe deze woonvormen toegankelijker kunnen worden voor inwoners.

Kansen in bestaande gebouwen

De belangstelling voor woningdeling en woningsplitsing komt niet uit de lucht vallen. Ook in Aa en Hunze is de vraag naar woningen groot. Tegelijkertijd ziet de gemeente kansen in de bestaande woningvoorraad. Grote woningen, boerderijen en andere karakteristieke panden bieden soms ruimte aan meer huishoudens dan er nu wonen.

Dat sluit aan bij de woonvisie van de gemeente, waarin transformatie van bestaande gebouwen voorrang krijgt boven nieuwbouw. “We hebben mooie, karakteristieke dorpen met veel cultuurhistorie”, vertelt Irma Twickler, strategisch beleidsadviseur sociaal domein. “De boerderijen en het landschap willen we zoveel mogelijk in stand houden.”

De ambitie: honderd extra woningen door splitsing voor 2032. Niet door nieuwe wijken aan te leggen, maar door ruimte te vinden in gebouwen die er al staan. “Bij nieuwbouwprojecten loop je tegen veel regels aan, stikstofproblematiek en soms weerstand van inwoners”, zegt Twickler. “Woningsplitsing is qua regelgeving vaak haalbaarder.”

De interesse blijkt groot. Nadat de gemeente afgelopen voorjaar een oproep plaatste in de gemeentepagina en op sociale media, meldden zich binnen korte tijd elf inwoners voor de pilot. “Het is echt een heel leuk project”, zegt Jessica Huizinga, communicatieadviseur binnen het woningbouwprogramma. “Je hebt interessante gesprekken met mensen. Je bekijkt het niet vanaf een kaartje, maar vanuit iemands persoonlijke situatie. Al pratende kom je vaak tot nieuwe inzichten.”

Wonen, zorg en leefbaarheid

Achter veel gesprekken schuilt dezelfde vraag: hoe wil ik hier over tien of twintig jaar wonen? Veel inwoners wonen alleen in een grote woning of boerderij en willen daar het liefst blijven. Tegelijkertijd worden we ouder, blijven we langer thuis wonen en neemt de druk op de zorg toe.

Twickler: “We zien dat er steeds meer een beroep wordt gedaan op mensen om naar elkaar om te kijken. Woningdeling en woningsplitsing kunnen daarbij helpen. Denk bijvoorbeeld aan generatiewonen, waarbij kinderen en ouders dicht bij elkaar wonen, soms letterlijk onder hetzelfde dak.”

Die behoefte leeft, merkt Huizinga in de praktijk. “We spreken mensen die zeggen: ik ben nu in de zestig en ik wil hier altijd blijven wonen. Dan ga ik mijn woning nu alvast geschikt maken voor later. In het ene geval gaat het om familie, in het andere om onbekende nieuwe buren. Maar het voordeel is hetzelfde: er is altijd iemand in de buurt.”

Dat kan praktische voordelen hebben, zoals meebetalen in onderhoud of een oogje in het zeil houden. Tegelijkertijd raakt het aan bredere vraagstukken rond zorg, vergrijzing en leefbaarheid in de dorpen. “In kleine kernen zie je soms mensen die alleen wonen en een beetje vereenzamen. Dit kan daartegen helpen”, vult Twickler aan.

Een impuls voor de dorpen

De voordelen beperken zich niet tot ouderen. Juist voor starters en kleine huishoudens kunnen woningdeling en woningsplitsing nieuwe kansen bieden.

“In kleine dorpen wonen veel mensen die graag willen blijven, maar voor wie het aanbod beperkt of te duur is”, vertelt Huizinga. "Als een grote woning wordt gesplitst in meerdere appartementen van zo'n 75 vierkante meter, kan dat voor iemand een eerste stap zijn naar zelfstandig wonen."

Daarmee ontstaat niet alleen woonruimte voor starters, maar ook beweging op de woningmarkt. Wanneer ouderen verhuizen naar een kleinere woning binnen een gesplitst pand, komt er elders weer ruimte vrij voor jonge gezinnen. “Het mooiste is als er in een gesplitste boerderij meerdere generaties wonen”, zegt Huizinga. “Jong en oud door elkaar. Dan versterk je niet alleen de woningmarkt, maar ook de leefbaarheid van een dorp.”

De kansen beperken zich niet tot inwoners. Ook projectontwikkelaars kijken steeds vaker naar bestaande gebouwen als mogelijke woonlocatie. In het buitengebied van Aa en Hunze zijn de regels verruimd, waardoor tot zes wooneenheden gerealiseerd kunnen worden, waar dat eerder vaak beperkt bleef tot twee. “Er zijn genoeg geschikte panden”, zegt Huizinga. “Die mogelijkheden zijn er echt. Voor onze dorpen kan dat een enorme impuls betekenen.”

Niet denken in regels, maar in mogelijkheden

Om inwoners verder te helpen heeft de gemeente een splitsteam ingericht, waarin medewerkers vanuit verschillende disciplines samenwerken. Inwoners krijgen daarbij één aanspreekpunt, zodat zij niet van het kastje naar de muur worden gestuurd. “Je kijkt samen naar wat iemand wil en welke mogelijkheden daarbij passen,” aldus Huizinga.

Dat levert soms verrassende uitkomsten op. Zo sprak het team een inwoner die in een boerderij woont waar een agrarische bestemming op rust. Woningsplitsing leek in eerste instantie geen optie, omdat dit gevolgen kon hebben voor de bedrijfsvoering. Tijdens het gesprek bleek woningdeling wél mogelijk. “Vrijdag hadden we het gesprek”, vertelt Huizinga. “En maandag was er al een gezin ingeschreven, dat de bewoner al op het oog had. Als je met één gesprek iemand verder kunt helpen, dan is dat ontzettend mooi.”

Leren door te doen

De pilot ging begin dit jaar van start. De komende maanden gebruikt de gemeente de ervaringen van deelnemers om te onderzoeken waar inwoners tegenaan lopen en welke ondersteuning nodig is. Daarbij gaat het niet alleen om de extra honderd woningen, maar ook om de kennis en ervaring die de gemeente opdoet bij woningspitsing en -deling. Hoe houd je woningen betaalbaar? Hoe voorkom je overlast? En hoe vind je de juiste balans tussen maatwerk en duidelijke regels?

“Het voordeel van regels is dat je processen kunt standaardiseren”, zegt Twickler. “Maar tegelijkertijd wil je ook maatwerk kunnen bieden. Die balans zoeken we bewust op.”

De uitkomsten worden dit najaar verwerkt in aanbevelingen. Waar nodig kan bestaand beleid worden aangepast. Daarnaast hoopt de gemeente de opgedane kennis te delen met andere Drentse gemeenten. Huizinga: “Het mooiste is als we het Drenthe-breed van elkaar kunnen leren. Dat de dingen die uit deze pilot komen, ook met andere gemeenten gedeeld kunnen worden.”

“Inwoners zien vaak veel drempels”, zegt Huizinga. “Zeker als ze ouder worden. Wij willen laten zien wat er wél mogelijk is.”